100 lat temu: przełom w technice grzewczej

Na początku XX wieku ciepło w mieszkaniach zapewniały najczęściej pojedyncze piece. Instalacje centralnego ogrzewania występowały niezwykle rzadko. W obu przypadkach jako opał wykorzystywano koks lub węgiel. Do ogrzania pomieszczenia potrzebowano dużo więcej czasu niż obecnie, konieczne było dźwiganie węgla, a jako dodatkowy problem pojawiał się? brud.

Koks i węgiel pozostawiały wszędzie brudne ślady, nie tylko w komórkach, w których składowano opał, ale także na ścianach mieszkań. Stosowanie ogrzewania koksowego i węglowego w kamienicach czynszowych wiązało się też z emisją sadzy i pyłu, a przez to z zanieczyszczaniem całych miast.

Innych sposobów ogrzewania nie znano, dlatego pojawienie się w 1912 roku na rynku pierwszego gazowego kotła grzewczego zaprojektowanego z myślą o prywatnych domach i mieszkaniach było w tamtych czasach prawdziwym przełomem. Jego konstruktorem był Hugo Junkers, który już w roku 1896 zaprojektował ogrzewanie gazowe i pierwszy na świecie wiszący gazowy kocioł łazienkowy, a rok później instalację grzewczą dla nowo urządzanego mauzoleum rodziny książęcej w Dessau. Oddany do użytku w 1906 roku budynek fabryki firmy Junkers & Co. w Dessau dysponował od początku niskoprężną instalacją parową zasilaną gazem generatorowym. Podczas rozbudowy fabryki w 1911 roku zainstalowano kolejny niskoprężny kocioł parowy zasilany gazem generatorowym. W części fabryki działała także instalacja podgrzewania wody.

Za swoje osiągnięcia w dziedzinie techniki grzewczej Junkers otrzymał w 1910 roku na światowej wystawie w Brukseli złoty medal. Pod koniec 1910 roku do firmy Junkers, jako wiodącego niemieckiego dostawcy urządzeń gazowych, nadeszło ze stolicy Belgii zapytanie o kotły dla prywatnych domów i mieszkań.

Zapotrzebowanie na kotły pojawiło się wśród właścicieli kamienic, którym bardzo zależało na przeniesieniu kosztów eksploatacji centralnego ogrzewania na najemców. Najemcy płacili za cały okres grzewczy zryczałtowaną sumę, więc nie byli zainteresowani oszczędzaniem energii. Według właścicieli lokatorzy przegrzewali pomieszczenia i często otwierali szeroko okna, mimo że grzejniki były włączone. Za uciekające ciepło płacić musieli właściciele, którzy chcieli z tego powodu przenieść koszty eksploatacji centralnego ogrzewania na najemców. Zaczęli stosować kotły grzewcze na koks lub antracyt montowane na piętrach, jednak powodowało to liczne problemy np. każdy z najemców domagał się udostępnienia mu osobnej komórki na węgiel. W Brukseli pojawiło się więc zapytanie, czy Junkers byłby w stanie dostarczyć małe, gazowe kotły grzewcze.

W styczniu 1911 w firmie Junkers zainaugurowano projekt rozwojowy o nazwie ?Gazowe ogrzewanie centralne?. Zaledwie dwa miesiące później dostępne były pierwsze wyniki badań. Próby wykazały, że nawet przy obciążeniu wynoszącym zaledwie od 20 do 25% mocy standardowej, urządzenia osiągały sprawność 90%. Przewyższało to znacznie możliwości kotłów opalanych koksem, które uzyskiwały zazwyczaj sprawność nie większą niż 50%. W przeciwieństwie do kotłów opalanych koksem, sprawność kotłów gazowych nie zależała od ich obciążenia i metody obsługi. Kocioł gazowy już wkrótce po uruchomieniu osiągał pełną moc grzewczą, a po wyłączeniu nie pobierał więcej paliwa. W ofercie Junkersa były początkowo dwa modele, których moc wynosiła 12 000 i 18 000 jednostek ciepła na godzinę.

Wraz z pojawieniem się kotłów gazowych zniknęły niedogodności związane z ogrzewaniem mieszkań węglem. Gazy spalinowe były odprowadzane przez komin, który nie potrzebował już ciągu. Od początku Junkers stosował w kotłach zabezpieczenia zapobiegające przegrzaniu pomieszczeń i zapewniające bezpieczną eksploatację urządzenia.

Pierwsza broszura na temat kotłów ?Prof. Junkers ? gazowe ogrzewanie centralne ? ukazała się w październiku 1912 r.. Uznano w niej, że wprowadzenie centralnego ogrzewania oznacza ?znaczący postęp kultury?. Jako jego istotną zaletę, ze względu na coraz częstszą potrzebę wygospodarowania dodatkowych pomieszczeń dla służby, wymieniano możliwość wyeliminowania pojedynczych pieców i oszczędność miejsca. W broszurze stwierdzono także, że: ?Centralne ogrzewanie zadowalające pod względami higieny i wygody jest możliwe tylko przy zastosowaniu paliw gazowych, a nie stałych?.

Ceny gazu były co prawda wyższe niż węgla i koksu, jednak gaz nie wymagał aż tyle miejsca na składowanie i nie trzeba było utrzymywać jego dużych zapasów. Zalety nowych kotłów doceniali też eksperci z pism branżowych, o czym świadczy chociażby tytuł jednego z artykułów z 1913 roku – ?Centralne ogrzewanie gazowe lekarstwem na plagę dymu?.

Junkers od 100 lat pozostaje pionierem innowacyjności w zakresie ogrzewania. Wyznacza kierunek rozwoju ogrzewnictwa. Od pokoleń pomaga dostarczyć ?Ciepło, które polubisz ?. Słowo ?junkers? weszło już nawet do języka potocznego i w ten sposób nazywa się często wszystkie gazowe urządzenia grzewcze zamontowane na ścianie, niezależnie od ich producenta.

Grupa Bosch jest wiodącym w świecie dostawcą technologii i usług. W obszarach techniki motoryzacyjnej, energetyki i wyposażenia budynków, technologii przemysłowej oraz dóbr użytkowych, ponad 300 000 pracowników Boscha wygenerowało w 2011 roku obrót w wysokości 51,5 mld euro. Grupę Bosch reprezentuje spółka Robert Bosch GmbH oraz przeszło 350 spółek zależnych i regionalnych w 60 krajach świata. Z uwzględnieniem dystrybutorów, Bosch jest obecny w ok. 150 krajach na świecie. W roku 2011 Bosch przeznaczył ok. 4,2 mld euro na badania i rozwój oraz zgłosił ponad 4 100 patentów na całym świecie. Produkty i usługi Bosch poprawiają jakość życia ludzi, oferując im innowacyjne i praktyczne, a jednocześnie fascynujące rozwiązania, dzięki którym na całym świecie technologia jest ?bliżej nas?.

Więcej informacji: www.bosch.com, www.bosch-press.com, www.bosch.pl